EO-Wijers tweede ronde

opgave: perspectief schetsen voor een vitaal en aantrekkelijk platteland voor het gebied Alblasserwaard Vijfheerenlanden

opdrachtgever: EO-Wijers Stichting

partner: FREElANDSCHAP

datum: 2020 - heden

De regio Alblasserwaard-Vijfheerenlanden verkeert in een impasse. Bodemdaling, de water- en klimaatopgave, energietransitie, het behoud van het waardevolle cultuurlandschap, recreatie, de druk op de woningmarkt, Natura 2000-gebieden en stoppende boeren leveren talloze tegenstrijdigheden op. De omslag naar een natuurinclusieve kringlooplandbouw kan een einde maken aan al deze patstellingen. Natuur en landbouw zijn dan geen tegenpolen meer, kringlopen worden korter, burgers komen weer in contact met agrariërs en de verblijfskwaliteit van het buitengebied neemt toe.

Meervoudig ruimtegebruik speelt hierin een sleutelrol. Om nieuwe vormen van landbouw, natuur, recreatie en wonen een plek te geven, dient er voldoende ruimte te zijn om te schuiven met huidige grondgebruiksvormen én om experimenten met kringlooplandbouw en nieuwe functiecombinaties tot wasdom te laten komen. In de kernrandzones, de dynamische gebieden rond dorpen en steden, zou actiever gestuurd kunnen worden op de vorming van ‘interactielandschappen’, waar boeren, ondernemers en burgers samen kunnen optrekken.

Een kernrandzone is het grensgebied tussen buitengebied en woonkern en bestaat uit een ‘rode contour’ met daaromheen kleinschalige (gedoogde) functies. Ze zijn er in verschillende soorten en maten, afhankelijk van de ligging, omvang en dynamiek van de dorpskern. Van oudsher functioneren kernrandzones als ‘bijkeukens’: functies die veel ruimte nodig hebben, of overlast veroorzaken, belanden vaak buiten de rode contour, in de randzone. Door de jaren heen zijn deze gebieden verdicht geraakt, met alle gevolgen voor de ruimtelijke kwaliteit en de bereikbaarheid van het buitengebied van dien. Het plan wil dat tij te keren en de kernrandzones als een zelfstandige legendaeenheid erkennen en de omschakeling van ‘kernrand’ naar ‘kernland’ maken. Op die manier kan het potentieel van deze dynamische gebieden worden benut, en kunnen ze als startplekken voor de noodzakelijke transformatie van het platteland worden ingezet. Daarvoor is een procédé ontwikkeld, bestaande uit zes stappen.

  1. Inventarisatie van de belangrijkste gebiedsopgaven die kunnen dienen als motoren voor verandering. We definieren voor deze regio energietransitie, waterhuishouding, ruimtelijke kwaliteit en vrijkomende agrarische bebouwing.

  2. Per kernlanden

 

Vanuit het juryrapport:

"Deze inzending leunt op een helder uitgangspunt: als we agrarische kringlopen willen sluiten moet we niet midden in het landelijk gebied beginnen. De sleutel ligt aan de randen, bij de steden en dorpen. Door die mede verantwoordelijk te maken voor de transitie die de landbouw moet doormaken, neemt de slagingskans toe. De landbouw, vastgeketend in een economisch systeem van mondialisering, oneerlijke concurrentie en regelgeving kan het immers

niet alleen.

De inzenders leggen tegelijkertijd een koppeling met de aanpak van vraagstukken die in de randzones spelen, zoals verrommeling (lees: gebrek aan verblijfskwaliteit) en een latente behoefte aan woningbouw. De jury noemt de strategie ‘opschaalbaar’, en dus toepasbaar in andere gebieden. Wel rijst de vraag wie dit idee op gang gaat brengen – kortom: wie zorgt voor de vonk waarna het gebied zelf aan de slag kan?"

Fijne input om mee te nemen in de tweede ronde.

© 2020 by K.A.S.  |  info@kasdelft.nl

  • Facebook Clean
  • Twitter Clean
  • Flickr Clean